CapelGlanAlaw_Patagonia_CefynBurgess

Perthyn Patagonia 2015-16

Teithiodd Cefyn Burgess i Batagonia i ddechrau prosiect yn ystod Hydref 2015, wedi ei gefnogi gan Gyngor Celfyddydau Cymru. Dyma ychydig o wybodaeth am y daith honno a'i amcanion ar gyfer y dyfodol.

Cefyn Burgess PERTHYN PATAGONIA 2015-16

Buodd fy nhaith gyntaf i Batagonia yn ystod mis Hydref 2015, a oedd yn adeg eithaf tawel yn y rhaglen o weithgareddau a gynhaliwyd gan y gymuned Gymreig ym Mhatagonia, yn dilyn y dathliadau 150 mlynedd ers glaniad y Cymry cyntaf.

Yn ystod fy ymweliad o ddwy wythnos â Threlew, llwyddes i i archwilio diwydiant gwlân yr Ariannin, o'r fferm i'r ffatri, i'r crefftwyr sy'n defnyddio'r gwlân main. Trelew yw'r prif ranbarth sy'n cynhyrchu a phrosesu gwlân Marino o ansawdd da ar gyfer y diwydiant rhyngwladol, ac felly mae'n lleoliad perffaith i archwilio'r diwydiant.

Bues i'n ddigon ffodus i ymweld â fferm deuluol Gymreig, gorsaf cneifio defaid ryw awr i'r de o Drelew, a ffatri prosesu gwlân, lle roeddwn i'n gallu gweld golchi, cribo a phrosesu'r gwlân i fod yn barod i allforio. Rydw i'n gobeithio gallu cyfuno'r gwlân main hwn o Batagonia â gwlân Cymreig wrth wau'r tapestri terfynol ar gyfer y prosiect hwn.

Cwrddes i â phedwar grŵp crefft a gweithdy traddodiadol. Roedd dau o'r grwpiau'n cael eu rhedeg gan bobl frodorol o'r llwythau Tehuelche a Mapuche sy'n hanu o Drelew a'r Gaiman, tra oedd y ddau grŵp arall yn rhan o brosiect addysg gymunedol i ddatblygu crefftau yn Nhrelew. Ces i'r fraint o ddysgu am sgiliau traddodiadol Patagonia megis nyddu, lliwio naturiol a gwau. Ces i hefyd y cyfle i archwilio a dod i ddeall ystyr ac arwyddocâd patrymau a lliwiau brodorol eu traddodiadau gweol. Gwnaed cysylltiadau i sefydlu perthynas waith bosibl ar gyfer y prosiect yn ystod fy ymweliad nesaf.

Hefyd gwnes i gysylltu â Veronica Schobert o'r adran tecstilau ym Mhrifysgol Buenos Aires, ac rydw i'n gobeithio cwrdd â hi er mwyn trafod y prosiect hwn a chydweithrediadau eraill ar gyfer y dyfodol yn ystod fy ymweliad nesaf ym mis Ebrill 2016.

Rhan o'r prosiect oedd gweithio gyda'r plant o Ysgol yr Hendre yn Nhrelew ar dapestri gweol er mwyn coffáu'r 150 mlynedd ers i'r Cymry gyrraedd Patagonia. Cynhaliwyd y gweithdai yn yr ysgol, gyda phlant o sawl blwyddyn – 3,4,5, a 6. Gan weithio gyda gwneud printiau ac wedi’u hysbrydoli gan ddelweddau a symbolau, roedd y syniadau yn seiliedig ar afon Camwy a map gwreiddiol y darnau o dir fferm a roddwyd i'r gwladychwyr cyntaf o Gymru. Gwnaeth y plant ychwanegu eu delweddau ar y tecstilau, gan feithrin eu sgiliau mewn gwnïo a gwneud. Byddan nhw'n parhau i ddatblygu eu syniadau tan fy ymweliad nesaf â'r ysgol ym mis Ebrill. Rydw i wedi anfon deunyddiau a pheiriant addurno draw i'r ysgol yn Nhrelew a fydd yn rhoi'r cyfle iddyn nhw archwilio'r cyfrwng ymhellach yn y cyfamser.

Fy mriff personol ar gyfer y prosiect oedd ymweld â chapeli Cymreig Patagonia a'u darlunio. Ar yr ymweliad hwn, llwyddes i i weld a darlunio pob un o'r un deg pedwar o gapeli yn Nyffryn Chubut, a byddaf yn ymweld â'r ddau sy'n weddill ar fy nhaith nesaf ym mis Ebrill. Edrychaf ymlaen at ddychwelyd er mwyn parhau â'r prosiect.

Cymru - Tsieina 2017

Thomas Martin - Stratum 50 - Open Books

India Cymru

Hay Festival Kerala

Patagonia 150

Patagonia - Marc Rees