Image courtesy of / Llun gan Visit Wales

Cerddoriaeth a Gwyliau

Gan Jon Gower

Ers amser maith bu bandiau megis Super Furry Animals, Stereophonics a Manic Street Preachers yn rhoi Cymru ar y map cerddorol, gan werthu miliynau o albymau yr un pryd. Erbyn hyn mae talentau newydd megis Duffy yn braenaru’r tir i egin artistiaid megis Marina a’r Diamonds ac Ellie Goulding. Maent i gyd yn ymuno â rhestr gerddorol sy’n cynnwys y bythol egnïol Tom Jones a chantorion gwych eraill megis Bryn Terfel a Shirley Bassey, y naill mewn opera a’r llall ym myd adloniant.

Rhoddir egni newydd i gerddoriaeth draddodiadol neu gerddoriaeth werin gan fandiau megis 9 Bach, band y mae ei gantores Lisa Jên Brown yn ymhyfrydu mewn trefnu hen donau a’u cyflwyno mewn llais croyw, clir. Mae melodïau afieithus y band pum darn Calan ac artistiaid unigol megis y cantores hynod Georgia Ruth Williams a telynores byd-enwog Catrin Finch, yn ailwampio tonau hynafol yn aml a’u mowldio’n weithiau newydd. Ar yr un pryd gall cerddorion unigol greu cerddoriaeth drawiadol o roi hanner cant ohonynt gyda’i gilydd, fel sy’n digwydd yn achos Y Glerorfa, rhyw fath o gerddorfa werin, a rhoddir dyfnder a bywiogrwydd i hen felodïau.

Mae’r delyn wrth gwrs yn symbol sy’n cael ei chysylltu’n aml â Chymru. Credir bod gan y wlad fwy o delynorion yn ôl y pen o’r boblogaeth nag unrhyw wlad arall; does rhyfedd bod tref Caernarfon yn gartref i Ŵyl Delynau Ryngwladol, gyda darlithoedd, cyngherddau a chystadlaethau.

Mewn cerddoriaeth glasurol hefyd, mae cyfansoddwyr megis Guto Pryderi Puw a John Metcalfe yn adeiladu ar waith cyfansoddwyr traddodiadol, nwyfus megis Grace Williams, Alun Hoddinott a William Mathias. Mae Gŵyl Bro Morgannwg yn ddathliad blynyddol o gerddoriaeth gyfoes – gŵyl a sefydlwyd ym 1969 ac sydd wedi denu cyfansoddwyr o galibr Arvo Part. Mae Opera Cenedlaethol Cymru, sydd â’i gartref yn yr euraid ‘armadilo’, Canolfan Mileniwm Cymru ym Mae Caerdydd, yn gwmni o safon byd. Mae’n teithio yn rheolaidd o gwmpas Cymru a thu hwnt a rhoddir bri mawr ar ei brosiectau cymunedol, megis Opera Max. Mae Canolfan Mileniwm Cymru, a gynlluniwyd gan y pensaer Jonathan Adams, ei hun yn werth ymweliad, heb sôn am ei llwyddiant yn llwyfannu unrhyw beth o sioe gerdd yn theatr 2,000 o seddau Donald Gordon, i ddigrifwr ar ei draed neu theatr arbrofol yn stiwdio Weston.

Mae gŵyl fwyaf Cymru yn haeddu ei pharagraff ei hun. Mae’r Eisteddfod Genedlaethol yn sefydliad unigryw, a ddisgrifiwyd yn eithaf cywir fel digwyddiad diwylliannol teithiol mwyaf Ewrop. Mae’n rhyw fath o syrcas artistig, gyda phafiliwn cynfas yn hytrach na ‘big top’ a bydd yn gosod ei stondin mewn ardal wahanol o Gymru yn ystod wythnos lawn gyntaf mis Awst. O seremonïau derwyddol i gyngherddau rap yn hwyr y nos, mae hwn yn ddigwyddiad hynod, ac yn ei sgîl caiff diddordeb yn yr iaith Gymraeg ei ail-danio ble bynnag y cynhelir hi.


Practics/EU/Education and Culture



Cymru - Tsieina 2017

Thomas Martin - Stratum 50 - Open Books

India Cymru

Hay Festival Kerala

Patagonia 150

Patagonia - Marc Rees